OD duikt de diepte in:
inspecteren met sonarboot
Onder een loodgrijze hemel en in een straffe wind staat Louisa Heddes, inspecteur zwemwater, tot haar middel in het water bij zwemlocatie Zomerkade aan het Gooimeer. Ze is met haar nieuwe steun en toeverlaat in diepere wateren: de sonarboot. Deze wordt gebruikt om te controleren of er obstakels op de bodem liggen op plekken waar ze in hun waadpak niet kunnen komen. ‘Ga maar’, zegt Louisa liefkozend als ze het bootje met een klein zetje over de ballenlijn in het water heeft geholpen.
Misschien nodigt het weer nog niet uit tot een frisse duik, het zwemseizoen in oppervlaktewater is 1 mei wel al begonnen. Dat betekent voor de zwemwaterinspecteurs van OD NHN extra werk aan de winkel. Naast de controle van zwembaden en sauna’s nu ook de stranden op en wateren in.
Alle 151 buitenzwemlocaties worden bezocht en gecontroleerd op hygiëne en veiligheid. Gewapend met een prikstok en een waadpak trekken de inspecteurs Noord-Holland in. Dit seizoen is de sonarboot een nieuwe aanvulling op hun uitrusting.
Boot leest bodem
De sonarboot scant de bodem om te zien of er zich kuilen of obstakels op bevinden, die voor zwemmers onveilig zijn. Het vaartuig zendt onder water signalen uit, die worden weerkaatst door de bodem en alle objecten, die zich in de buurt bevinden. Dat doet het zowel recht naar beneden als tot drie meter naar links en rechts. Daarvoor wordt de boot, die dertig bij veertig centimeter meet, met een afstandsbediening in rechte lijnen door het water gestuurd. ‘Dat is nodig, omdat het geen foto’s maakt, maar een soort plattegrond van de bodem. Als je dan kriskras door het water vaart, wordt de weergave een warboel’, aldus de zwemwaterinspecteur.

De OD NHN heeft zes zwemwaterinspecteurs in dienst, die namens de provincie Noord-Holland van 1 mei tot 1 oktober onderzoeken uitvoeren bij officieel aangewezen zwemlocaties. Bij die onderzoeken wordt gekeken of een zwemlocatie schoon is en welke voorzieningen aanwezig zijn. In het water zelf controleren ze onder andere of er geen onverwachte obstakels in het water liggen, waar je tegenaan kan zwemmen, of de bodem egaal is en niet opeens steil afloopt, er geen ernstige slibvorming is en geen dichte waterbeplanting, waarin je verstrikt kan raken.
Naast de fysieke controles door de zwemwaterinspecteurs wordt het water tweemaal per maand bemonsterd door de waterkwaliteitsbeheerder. De uitkomsten daarvan worden naar de omgevingsdienst gestuurd en beoordeeld door de inspecteurs. Mocht er een bacteriële overschrijding zijn, of te veel blauwalg in het water zitten, wordt er een maatregel ingesteld. Afhankelijk van de mate van overschrijding kan dat een waarschuwing, negatief zwemadvies of zwemverbod zijn. Deze maatregelen worden ter plaatse onder de blauwe publieks-informatieborden aangegeven en staan ook op de website of in de zwemwater-app.
Zwanenkuilen in de bodem en vogelpoep aan de waterlijn
De ontvangen gegevens slaat de boot op een chip op, die de inspecteur op kantoor kan uitlezen. Dat gebeurt door in Google Earth hetzelfde gebied te selecteren en via software de informatie van de chip daar overheen te leggen. Inspecteur Louisa: ‘Als er palen in het water staan, hebben die lange ‘schaduwen’ en obstakels die op de bodem liggen korte. Zo maak je onderscheid tussen wat wel en niet goed is. In het laatste geval vragen we de beheerder van de zwemplek het obstakel te verwijderen.’
Behouden vaart
Maar zover is het deze ochtend nog niet. ‘Even bellen’, zegt Louisa kalm als de display op de boot te donker blijft om af te lezen. De hulplijn biedt soelaas; met het indrukken van de juiste knoppen is het probleem snel verholpen. Als vervolgens de afstandsbediening een constante piep laat horen en geen verbinding legt met de boot, wordt Google geraadpleegd. Ook dat euvel is rap opgelost en het contact met de boot een feit. Nu kan die te water gelaten worden. Aangestuurd door de afstandsbediening stuwen de propellers de boot verder voort naar diepere wateren.

Stuurmanskunsten
Vanaf de zwemsteiger stuurt Louisa de sonarboot geconcentreerd door het water. Enige behendigheid is nodig want de af en toe pittige windvlagen proberen het bootje uit koers te brengen. Louisa legt uit dat dat vooral komt door de display die bovenop het vaartuig zit: ‘Als de wind recht van voren komt is het een ware windvanger.’ Na een ruim halfuur is de bodem links en rechts van de zwemsteiger in kaart gebracht en heeft menig watervogel de schrik van zijn leven gekregen. ‘Kom maar naar mama’, zegt de inspecteur gekscherend als ze alweer in het water staat en de boot haar kant op stuurt om weer op het droge te zetten.
Zwanenkuilen
Nu het varende kleinood weer in de auto is opgeborgen, maakt Louisa natuurlijk ook nog een ronde door het zwemgedeelte met haar prikstok. Op een bepaald gedeelte van de zwemplek glijdt ze gedeeltelijk weg. 'Slibvorming', luidt de conclusie. Dat wordt een opmerking in de controlebrief aan de houder. Zo ook voor de vogelpoep aan de waterlijn en de zwanenkuilen op de bodem. Die kuilen worden veroorzaakt door zwanen, die onder water draaiend met hun kop voedsel zoeken.
De controle bij de Zomerkade is afgerond. In het inmiddels doorgebroken zonnetje stapt Louisa haar auto in om naar haar volgende controleplek aan het Gooimeer te rijden.